Jedną z najchętniej stosowanych roślin o właściwościach adaptogennych jest ashwagandha. Składniki w niej obecne mogą pozytywnie wpływać na odporność oraz pomagać organizmowi lepiej radzić sobie ze stresem. Wraz z rosnącą popularnością ashwagandhy pojawia się pytanie – czy roślina ta może mieć negatywne skutki długotrwałego stosowania i czy może powodować uzależnienie? W tym artykule odpowiemy na te pytania.
Składniki aktywne ashwagandhy
Witania ospała, żeń-szeń indyjski czy Withania somnifera – pod tymi nazwami kryje się ta sama roślina – ashwagandha, od wieków wykorzystywana w medycynie ajurwedyjskiej. Jej właściwości prozdrowotne wynikają z obecności licznych substancji biologicznie czynnych.
Do najważniejszych z nich należą:
- Witanolidy – główne związki bioaktywne ashwagandhy. Badaczom udało się wyizolować ok. 40 witanolidów. Związki te mogą łagodzić stany zapalne, chronić komórki organizmu przed stresem oksydacyjnym, a także wspierać radzenie sobie z chronicznym stresem. Ponadto uważa się, że mogą również pozytywnie wpływać na metabolizm i układ krążenia.
- Alkaloidy – mogą wykazywać właściwości neuroprotekcyjne, a także poprawiać nastrój i wspomagać funkcje poznawcze. Badacze sugerują, że mogą działać przeciwzapalnie i przeciwdrobnoustrojowo.
- Saponiny – mogą wspierać odporność, zwiększać odporność na stres, łagodzić stany zapalne oraz działać ochronnie na komórki nerwowe.
- Kumaryny – uważa się, że mogą wspierać pracę układu sercowo-naczyniowego i nerwowego, rozluźniać mięśnie i zmniejszać dolegliwości bólowe.
- Flawonoidy i kwasy fenolowe – znane ze swoich silnych właściwości antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych. Neutralizują wolne rodniki i chronią komórki przed stresem oksydacyjnym i uszkodzeniami, co w efekcie może spowalniać procesy starzenia.
Oprócz tego w ashwagandzie znajdują się aminokwasy, fitosterole (głównie beta-sitosterol), składniki mineralne, błonnik oraz lipidy. Obecne są również witaferyna, anaferyna, sitoindozydy i taniny, które wzmacniają potencjał antyoksydacyjny rośliny.
Czy ashwagandha uzależnia?
Nie, ashwagandha nie jest rośliną uzależniającą i nie należy jej traktować jako używka na równi z alkoholem, papierosami czy substancjami psychoaktywnymi. Nie wywołuje także typowych dla uzależnień objawów takich jak silna potrzeba przyjmowania substancji. Ashwagandha jest wręcz rośliną uznawaną za prozdrowotną, o ile przyjmuje się ją zgodnie z zaleceniami.
Ashwagandha – dzienna porcja
Wyniki badań wskazują, że skuteczna i bezpieczna dzienna porcja ashwagandhy to zazwyczaj 300–600 mg ekstraktu z korzenia o standaryzowanej zawartości 5% witanolidów. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących dawkowania skonsultuj się z lekarzem, który pomoże dostosować ilość preparatu do indywidualnych potrzeb organizmu, stanu zdrowia oraz ewentualnie przyjmowanych leków.

Czy ashwagandha powoduje objawy odstawienia?
Wiemy już, że ashwagandha nie uzależnia. Należy jednak zaznaczyć, że u niektórych osób – szczególnie po długotrwałej suplementacji – mogą pojawić się przejściowe dolegliwości związane z jej odstawieniem.
Znany jest opis przypadku 20-letniego mężczyzny, który po nagłym odstawieniu ekstraktu z ashwagandhy (przyjmowanego w ilości 600 mg na dobę) doświadczył tachykardii (przyspieszonego bicia serca), bezsenności oraz nasilonego lęku. Objawy te pojawiły się krótko po zaprzestaniu suplementacji, a badania medyczne nie wykazały innych przyczyn tych dolegliwości.
Przypuszcza się, że takie reakcje mogą mieć związek z wpływem ashwagandhy na układ nerwowy. Zawarte w niej substancje mogą działać uspokajająco, pomagać organizmowi wyciszyć się i lepiej radzić sobie ze stresem. Jeśli organizm przyzwyczai się do tego stanu, nagłe przerwanie suplementacji może czasowo zaburzyć równowagę i prowadzić do nadmiernego pobudzenia, trudności z zasypianiem czy uczucia niepokoju.
Czy długotrwałe stosowanie ashwagandhy jest bezpieczne?
Choć ashwagandha zyskała w ostatnich latach dużą popularność, nadal brakuje wystarczającej liczby danych naukowych dotyczących jej wpływu na organizm człowieka przy długotrwałym, wielomiesięcznym lub nawet wieloletnim stosowaniu.
Badania przeprowadzone z udziałem ludzi, którzy stosowali ashwagandhę przez okres do 3 miesięcy, nie wskazywały, aby roślina ta niosła za sobą poważne skutki uboczne, lub wykazywała działanie toksyczne, jeżeli była przyjmowana w zalecanych porcjach.
Pojawiają się jednak doniesienia wskazujące, że niekontrolowane stosowanie ashwagandhy może wiązać się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń ze strony wątroby oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu hormonów tarczycy. Z tego względu osoby cierpiące na choroby wątroby lub schorzenia tarczycy powinny przed rozpoczęciem suplementacji zasięgnąć porady lekarza.
Czy warto robić przerwy w suplementacji ashwagandhą?
Ze względu na to, że nie znamy jeszcze wpływu ashwagandhy na organizm przy długim stosowaniu, wielu specjalistów zaleca, aby po okresie ok. 3 miesięcy zrobić przerwę od suplementacji. Pamiętaj jednak, że nie jest to udokumentowane stanowisko naukowców, a jedynie sugestia osób zajmujących się badaniem tej rośliny.
Jeśli planujesz przyjmować ashwagandhę przez około 3 miesiące, warto rozważyć miesięczną przerwę w suplementacji. W przypadku krótszego stosowania, na przykład przez 6–8 tygodni, zazwyczaj wystarcza przerwa trwająca 1–2 tygodnie. Alternatywnie, niektórzy stosują schemat polegający na 5 dniach suplementacji, po których następują 2 dni przerwy.
Kto powinien zachować ostrożność przy suplementacji?
Choć ashwagandha jest znana ze swojego korzystnego wpływu na organizm, jej suplementacja nie jest zalecana każdemu. Z jej stosowania powinny zrezygnować osoby cierpiące na choroby wątroby i tarczycy oraz osoby po przeszczepach. Suplementacja ashwagandhą nie jest również wskazana u dzieci, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
Ostrożność (i konsultacja z lekarzem) jest szczególnie ważna u osób przyjmujących na stałe leki: przeciwcukrzycowe, obniżające ciśnienie krwi i inne leki kardiologiczne, hormony tarczycy, leki immunosupresyjne, nasenne i uspokajające oraz leki psychiatryczne (przeciwdepresyjne, przeciwlękowe).
Bibliografia:
- Bashir A. i in., An updated review on phytochemistry and molecular targets of Withania somnifera (L.) Dunal (Ashwagandha), Front. Pharmacol. 14:1049334.
- Holzman A. i in., Unmasking Potential Withdrawal Effects of Ashwagandha: A Case Report and Review, Cureus. 2025 May 6;17(5):e83577.
- National Institutes of Health, Ashwagandha: Is It Helpful for Stress, Anxiety, or Sleep?, fact sheet, U.S. Department of Health and Human Services, National Institutes of Health, 2023, https://ods.od.nih.gov/factsheets/Ashwagandha-HealthProfessional/
- Singirala S. K. i in., Extraction of Bioactive Compounds From Withania somnifera: The Biological Activities and Potential Application in the Food Industry: A Review, Int J Food Sci. 2025 Apr 25;2025:9922626.






Skomentuj: