Produkty pszczele i ich właściwości – jak działają na organizm

Jakie są produkty pszczele – prozdrowotne składniki prosto z ula

Pszczoły dostarczają nam jednych z najcenniejszych darów natury, których pozytywne właściwości są znane od tysiącleci. W starożytnym Egipcie miód stosowano m.in. do leczenia chorób układu pokarmowego i chorób dróg oddechowych. Czy wiesz, że znaleziono go nawet w grobowcach faraonów i, co ciekawe, dalej nadawał się do spożycia?

Dziś wiele z tych tradycyjnych zastosowań znajduje potwierdzenie w analizach naukowych. Okazuje się, że to, co przez wieki uznawano za ludową mądrość, często rzeczywiście działa i potwierdzają to najnowsze badania.

Jeśli chcesz poznać różnice między produktami pszczelimi, dowiedzieć się, jak powstają i kiedy je najlepiej stosować, zapraszamy do dalszej lektury.

Miód

Powstaje z nektaru kwiatów lub spadzi, które pszczoły zbierają, wzbogacają enzymami i kwasami organicznymi, a następnie odkładają w komórkach plastra. Dzięki intensywnemu ruchowi ich skrzydeł odparowuje z niego nadmiar wody, co zagęszcza miód i zabezpiecza go przed fermentacją. Gdy osiągnie pełną dojrzałość, pszczoły zamykają komórki cienką warstwą wosku – zasklepem. To sygnał dla pszczelarza, że miód nadaje się do zbioru.

W sklepach najczęściej dostępny jest miód wielokwiatowy, lipowy, akacjowy czy gryczany. Produkt ten w 80% składa się z cukrów, a pozostałe 20% to woda i związki odżywcze takie jak białka, aminokwasy, witaminy z grupy B, witamina C, potas, wapń, magnez, fosfor, żelazo, cynk, miedź, mangan, kwas glukonowy, mlekowy, cytrynowy, kwercetyna, apigenina, kemferol, kwasy fenolowe.

Właściwości miodu:

• wzmacnia odporność,
• działa przeciwdrobnoustrojowo,
• reguluje pracę układu pokarmowego,
• wspiera działanie układu sercowo-naczyniowego,
• działa wykrztuśnie i łagodząco w przypadku infekcji górnych dróg oddechowych.

Miód możesz dodać do ulubionych napojów, owsianki, koktajli, jogurtu, domowych wypieków, a nawet sosów i marynat.

Propolis

Spotykany także pod nazwą kit pszczeli, to naturalna substancja ochronna wytwarzana przez pszczoły z żywic pąków drzew i krzewów, zmieszanych z ich śliną i woskiem. W badaniach i terapii najczęściej stosuje się go w formie ekstraktów wodnych lub alkoholowych, które pozwalają uwolnić z niego najcenniejsze związki i składniki odżywcze. W ulu propolis działa jak bariera chroniąca pszczoły przed chorobami i infekcjami.

W jego składzie można znaleźć żywice roślinne, wosk pszczeli, olejki eteryczne, pyłki kwiatowe, flawonoidy (chryzyna, tektochryzyna, pinostrobina), kwasy organiczne (cynamonowy, kawowy, ferulowy, benzoesowy, salicylowy, p-kumarowy), triterpeny, enzymy, wapń, magnez, mangan, cynk, miedź, krzem, żelazo, glin, srebro, sód, potas, chrom, witaminy z grupy B, witaminę C, D, E i prowitaminę A.

Właściwości propolisu:

• zwalcza bakterie, wirusy i grzyby,
• wspiera pracę układu odpornościowego,
• łagodzi stany zapalne dziąseł i jamy ustnej,
• przyspiesza gojenie się ran, otarć i uszkodzeń naskórka, a także koi podrażnienia błon śluzowych.

Propolis najłatwiej stosować w formie kropel, które są dostępne w dwóch formach:

• na bazie alkoholu,
• na bazie gliceryny / bezalkoholowe (bezpieczne dla dzieci).

Dzięki długiemu procesowi maceracji otrzymujemy skoncentrowany płyn zawierający propolis w stężeniu 20%, w którym znajdują się spore ilości bioaktywnych związków. Krople możesz dodać np. do wody, mleka czy innego ulubionego napoju. Sprawdzają się także jako preparat do stosowania zewnętrznego w przypadku stanów zapalnych skóry i błon śluzowych.

Pyłek pszczeli

Powstaje, gdy pszczoły zbieraczki gromadzą drobne ziarenka pyłku z pręcików kwiatów, a następnie mieszają je z odrobiną nektaru lub śliny, tworząc małe kulki zwane obnóżami. Tak przygotowany pyłek pszczoły przenoszą do ula, gdzie zwykle służy jako surowiec do produkcji pokarmu dla młodych pszczół.

Aby uzyskać pyłek dla ludzi, pszczelarze montują przy wlocie ula poławiacze, które wyłapują granulki niesione przez pszczoły. Zebrany materiał następnie suszą i oczyszczają, aby uzyskać gotowy produkt o charakterystycznych, różnobarwnych ziarenkach.

W pyłku pszczelim obecne są takie składniki jak białka, węglowodany, nienasycone kwasy tłuszczowe, flawonoidy (np. kwercetyna, kemferol), kwasy fenolowe, witamina E i C, karotenoidy, związki triterpenowe.

Właściwości pyłku pszczelego:

• stymuluje układ odpornościowy,
• działa antyalergicznie – hamuje uwalnianie histaminy,
• wykazuje właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne,
• łagodzi objawy łagodnego przerostu gruczołu krokowego,
• wspiera pracę wątroby i wykazuje działanie hepatoprotekcyjne,
• obniża poziom cholesterolu całkowitego, LDL i TG (trójglicerydów),
• przeciwdziała anemii, pomaga uzupełnić poziom żelaza i wspiera jego wchłanianie.

Pyłek pszczeli ze względu na łagodny smak i sypką formę można bardzo łatwo włączyć do diety. Warto go dodawać np. do ulubionych napojów (bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie i innych płynach), jogurtu, owsianki, a nawet sałatki. Możesz go także zalać na noc ciepłą wodą i wypić chwilę po przebudzeniu.

Pierzga

Jest to przetworzony przez pszczoły pyłek pszczeli. Pszczoły przenoszą zebrany pyłek do ula, układają go w komórkach plastra, zwilżają śliną i miodem, rozdrabniają oraz mocno ubijają. Na końcu przykrywają całość cienką warstwą miodu i wosku. W takich warunkach pyłek zaczyna fermentować, tworząc wartościowy pokarm, który dostarcza pszczołom najwięcej białka.

Pierzga jest bogata w takie składniki jak np. białka, aminokwasy, nienasycone kwasy tłuszczowe, węglowodany, witamina C i E, witaminy z grupy B, prowitamina A, mikro- i makroelementy, kwas mlekowy, polifenole, enzymy, fitosterole, triterpeny, olejki eteryczne.

Właściwości pierzgi:

• przyspiesza gojenie się ran,
• wykazuje właściwości antyoksydacyjne,
• działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie,
• zmniejsza zmęczenie i przeciwdziała anemii,
• wspiera pracę układu krążenia i zapobiega rozwojowi miażdżycy.

Pierzgę również bardzo łatwo włączyć do codziennej diety. Możesz ją potraktować jako… cukierek i ssać w ustach. Oprócz tego możesz kilka granulek zalać letnią wodą i wypić, gdy całkowicie się rozpuszczą lub wymieszać z miodem i jeść jako słodką przekąskę.

Mleczko pszczele

To odżywcza, galaretowata substancja o lekko żółtawym kolorze, którą młode pszczoły robotnice wytwarzają w swoich gruczołach gardzielowych. Stanowi podstawowy pokarm dla wszystkich larw w pierwszych 3 dniach życia oraz dla królowej. Z tego powodu mleczko często nazywa się królewskim pożywieniem. Dzięki wysokiej koncentracji bioaktywnych związków uznaje się je za jeden z najcenniejszych produktów pszczelich.

Produkcja mleczka pszczelego to skomplikowany i czasochłonny proces, który wygląda zupełnie inaczej niż zbieranie miodu. Pszczelarz tworzy w ulu warunki, w których pszczoły intensywnie karmią larwy w specjalnych komórkach, zwanych matecznikami. Po trzech dniach mleczko jest gotowe do zebrania i trafia do chłodnych, sterylnych pojemników. Finalnie jest go bardzo mało – z jednego matecznika można pozyskać ok. 230 mg mleczka.

W skład mleczka pszczelego wchodzi białko, aminokwasy, lipidy, witaminy z grupy B, kwas pirogronowy i mlekowy, składniki mineralne (żelazo, cynk, miedź, mangan, kobalt i krzem), a także śladowe ilości acetylocholiny i hormonów.

Właściwości mleczka pszczelego:

• łagodzi stany zapalne,
• wspomaga leczenie ran,
• działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo,
• pomaga w terapii atopowego zapalenia skóry,
• wspiera pracę układu nerwowego i tym samym poprawia funkcje poznawcze.

Mleczko pszczele ma lekko kwaskowaty i cierpki smak, dlatego, aby go nieco złagodzić, możesz zmieszać niewielką ilość z miodem i dodawać do jogurtu lub koktajlu. Inni zalecają przyjmowanie mleczka podjęzykowo w ilości około 1 g dziennie, a w przypadku dzieci – 0,5 g dziennie.

Jad pszczeli

To dość kontrowersyjny element apiterapii i najmniej polecany. Terapeuci wykorzystują go głównie w postaci kontrolowanych ukąszeń pszczół albo preparatów zawierających oczyszczony jad.

Zwolennicy twierdzą, że może on łagodzić objawy chorób reumatycznych, stanów zapalnych, a nawet wspierać regenerację tkanek. Nie brakuje jednak doniesień o reakcjach niepożądanych, takich jak silny ból, obrzęki czy ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksję. Z tego powodu przed jego zastosowaniem warto skonsultować się z lekarzem.

Jak w pełni wykorzystać produkty pszczele w codziennej diecie?

Większość produktów pszczelich ma uniwersalne zastosowanie, dlatego łatwo włączyć je do codziennej diety – pyłek pszczeli do napojów, miód do owsianki, a pierzgę jako słodką przekąskę.

Aby w pełni korzystać z ich właściwości, zadbaj o regularność stosowania. Choć produkty pszczele są cenione jako zdrowy element diety, nie każdy będzie mógł je przyjmować. Ostrożność powinny zachować zwłaszcza osoby z alergiami, a kobiety w ciąży i karmiące powinny skonsultować ich stosowanie z lekarzem. Pamiętaj też, że ich działanie będzie bardziej efektywne, jeśli zadbasz o zdrową dietę, aktywność fizyczną, odpowiednią ilość snu i ograniczysz lub wyeliminujesz używki. Coraz częściej produkty pszczele znajdują również zastosowanie jako wsparcie organizmu w procesach zdrowotnych, gdzie leczenie produktami pszczelimi stanowi uzupełnienie tradycyjnych metod dbania o odporność i ogólną kondycję organizmu.